Türkmenistanyň maýa goýum forumy — TIF-2026-nyň çäklerinde ulag-logistika ulgamyna bagyşlanan duşuşyklarda pudagyň geljekki ösüş ugurlary, täze maýa goýum mümkinçilikleri we halkara hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Forumyň netijeleri Türkmenistanyň Ýewraziýanyň ulag giňişligindäki ornuny pugtalandyrmak, täze hyzmatdaşlary çekmek we üstaşyr mümkinçiliklerini has netijeli peýdalanmak boýunça alnyp barylýan işleriň dowam etdirilýändigini görkezdi.
Häzirki wagtda dünýä ykdysadyýetinde ulag geçelgeleriniň durnuklylygy, üpjünçilik zynjyrlarynyň netijeliligi we täze söwda ugurlarynyň döredilmegi möhüm ähmiýete eýe bolýar. Şunuň bilen baglylykda, Merkezi Aziýanyň merkezinde ýerleşýän Türkmenistan Gündogar bilen Günbatary, Demirgazyk bilen Günortany birleşdirýän möhüm ulag merkezleriniň biri hökmünde çykyş edýär.
Forumda bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň ulag syýasaty diňe bir milli ykdysady ösüşe däl, eýsem, sebit we halkara söwda gatnaşyklaryny ösdürmäge hem gönükdirilendir. Bu ugurda demir ýol, awtomobil we deňiz ulaglarynyň mümkinçiliklerini birleşdirýän toplumlaýyn logistika ulgamyny döretmek esasy wezipeleriň biri bolup durýar.
Duşuşyklarda halkara demir ýol ugurlarynyň mümkinçiliklerini giňeltmek, ýük daşamalaryň möçberini artdyrmak we täze logistika çözgütlerini ornaşdyrmak meselelerine aýratyn üns berildi. Türkmenistan arkaly geçýän ulag ugurlary Merkezi Aziýa ýurtlarynyň Hazar sebiti, Ýewropa we Ýakyn Gündogar bazarlary bilen arabaglanyşygyny güýçlendirmek üçin möhüm mümkinçilikleri döredýär.
Forumyň dowamynda awtomobil ulag infrastrukturasyny ösdürmek, serhet geçelgelerini döwrebaplaşdyrmak we gümrük amallaryny ýeňilleşdirmek meseleleri hem ara alnyp maslahatlaşyldy. Gatnaşyjylar ulag hyzmatlarynyň tizligini we netijeliligini ýokarlandyrmak üçin sanly tehnologiýalaryň giňden ulanylmagynyň zerurdygyny bellediler.
Sanlylaşdyrma ulag-logistika ulgamynyň geljekki ösüşiniň esasy ugurlarynyň biri hökmünde görkezildi. Elektron resminama dolanyşygy, ýükleriň hereketine gözegçilik ulgamlary, sanly gümrük hyzmatlary we awtomatlaşdyrylan logistika çözgütleri halkara ulag amallaryny has amatly we çalt guramaga mümkinçilik berýär.
Forumda döwlet-hususy hyzmatdaşlygyň ulag pudagynda täze taslamalary durmuşa geçirmek üçin uly mümkinçilikleri döredýändigi hem bellenildi. Halkara kompaniýalaryň we maliýe guramalarynyň gatnaşmagynda logistika merkezlerini ösdürmek, ulag hyzmatlarynyň gerimini giňeltmek hem-de döwrebap tehnologiýalary ornaşdyrmak boýunça teklipler ara alnyp maslahatlaşyldy.
TIF-2026-nyň çäklerinde gol çekilen birnäçe resminama Türkmenistanyň ulag ulgamynda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly ähmiýet berýändigini görkezdi. Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrligi bilen Hytaý Halk Respublikasynyň «CSCEC International Construction Co., Ltd.» kompaniýasynyň arasynda baglaşylan özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama demir ýol infrastrukturasyny ösdürmek, gurluşyk we inženerçilik ugurlarynda tejribe alyşmak üçin täze mümkinçilikleri açýar.
Şeýle hem «Balkan» gämi gurluşyk we abatlaýyş zawody» açyk görnüşli paýdarlar jemgyýeti bilen daşary ýurt kompaniýalarynyň arasynda baglaşylan uzak möhletleýin strategik hyzmatdaşlyk baradaky Ähtnama deňiz ulaglary ulgamynda täze ugurlary ösdürmäge gönükdirilendir. 2026–2036-njy ýyllary öz içine alýan bu hyzmatdaşlygyň çäklerinde gämi gurluşygyny ösdürmek, abatlaýyş mümkinçiliklerini giňeltmek we täze deňiz tehnologiýalaryny ornaşdyrmak göz öňünde tutulýar.
Forumyň gatnaşyjylary Türkmenistanyň ulag-logistika ulgamyndaky mümkinçiliklerine ýokary baha berip, sebitara hyzmatdaşlygyň ösdürilmeginiň ykdysady ösüş üçin möhüm şert bolup durýandygyny bellediler. Türkiýe, Eýran we Gyrgyzystanyň wekilleri çykyşlarynda Hazarüsti ulag geçelgesiniň, Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň we beýleki infrastruktura taslamalarynyň ähmiýetini aýratyn nygtadylar.
Şeýle hem forumda Türkmenistanyň halkara başlangyçlarynyň biri hökmünde Durnukly söwda logistikasy we gümrük hyzmatdaşlygy boýunça halkara merkezi döretmek baradaky teklibiň ähmiýeti bellenildi. Bu başlangyç sebit ýurtlarynyň arasynda söwda amallaryny ýeňilleşdirmäge, ulag geçelgeleriniň netijeliligini ýokarlandyrmaga we halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilendir.
Bilermenleriň pikirine görä, ulag infrastrukturasyna goýulýan maýa goýumlar diňe bir täze desgalaryň gurulmagyna däl, eýsem, ykdysady işjeňligiň ýokarlanmagyna, täze iş orunlarynyň döredilmegine we sebitleriň arasyndaky gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna hem ýardam berýär.
TIF-2026-nyň netijeleri Türkmenistanyň ulag-logistika ulgamyny ykdysadyýetiň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde ösdürýändigini görkezdi. Forumyň çäklerinde gazanylan ylalaşyklar we geçirilen gepleşikler geljekde täze maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmek, halkara kompaniýalar bilen hyzmatdaşlygy giňeltmek hem-de Türkmenistanyň üstaşyr mümkinçiliklerini has netijeli peýdalanmak üçin möhüm binýat bolup hyzmat eder.
Türkmenistanyň ulag ulgamynyň ösüşi diňe bir ýurduň ykdysady mümkinçiliklerini artdyrmak bilen çäklenmän, eýsem, tutuş Merkezi Aziýanyň ulag arabaglanyşygyny güýçlendirmäge hem goşant goşýar. Aşgabatda geçirilen forum bu ugurda täze pikirleriň, maýa goýum başlangyçlarynyň we uzak möhletleýin hyzmatdaşlygyň netijeli meýdançasyna öwrüldi.
